ضرورت و اهداف

اَلَم تَرَکَیفَ ضَرَبَ اللهُ مَثَلاً کَلِمَهً طَیِّبهً کَشَجَرَهٍ طَیِّبَهٍ اَصلُها ثابِتٌ وَ فَرعُها فِی السَّماءِ؛ تُؤتی اُکُلَها کُلَّ حینٍ بِاِذنِ رَبِّها وَ یَضرِبُ اللهُ الاَمثالَ لِلنّاسِ لَعَلَّهُم یَتَذَکَّرونَ. ( سوره مبارکه ابراهیم، آیات شریفه ۲۴ و ۲۵)

پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و استقرار نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، همواره یکی از مهم ترین آرمان های اکثریت قریب به اتفاق ملت مسلمان ایران، جاری و ساری شدنِ حداکثری ارزش های مترقی اسلام ناب محمدی «صلی الله علیه و اله وسلم» و قرارگرفتن در مسیر مورد نظر اسلام برای پیشرفت همه جانبه و سعادت بخش بوده است. در این میان، بدون تردید انطباق کامل علوم انسانی- به عنوان چراغ راهنمای پیشرفت فردی و اجتماعی انسان ها- با تعالیم اسلامی و رها سازی آن علوم از اسارت جهان بینی و ارزش های سکولارِ غربی- که ثمره آن تاکنون جز به بیراهه کشاندن انسان ها و جوامع و نیز دور کردن آنها از سعادت حقیقی نبوده است-، یکی از اهداف مهم جریان روشنفکری انقلاب اسلامی محسوب شده است. گرچه در طول گذشت ۳۳ سال از عمر پربرکت انقلاب اسلامی، اقدامات خوبی در جهت تحقق این هدف صورت گرفته است، اما موانعی اساسی از جمله، هجمه های وسیع و متنوع نظام استکبار جهانی به کشور، خصوصاً هجمه فکری- فرهنگی و نیز همراهی اقلیّت روشنفکر غربزده در دانشگاه ها و بعضی مراکز تصمیم گیر با دشمن، در جهت تثبیت جایگاه مبانی و نظریه های سکولار در شمار معتنابهی از رشته های علوم انسانی و همچنین غفلت و کم کاری مسئولین و عناصر فکری انقلاب، مانع از تحقق کامل این هدف گردیده است، اما امروز جریان روشنفکری انقلاب اسلامی- که به لطف الهی و با هدایت های رهبر حکیم و فرزانه انقلاب، حضرت آیت الله العظمی خامنه ای «دام ظله العالی» حیات دوباره یافته است-، عزم راسخ دارد، طی دهه آتی، انشاء الله تعالی ضمن جبران عقب ماندگی ها، تمام توان خود را برای تحقق کامل این هدف که چیزی جز شکل گیری «علوم انسانیِ اسلامی» به مثابه مصداقی از «کلمه طیّبه» نیست، بکاربندد. برای اصحاب اندیشه روشن است که تولید علم، آن هم بر اساس فلسفه و روش شناسی جدید، اصلی ترین کار در جهت تحقق این هدف مهم محسوب می شود؛ بنابراین لازم است عمده استعدادها و ظرفیت های ممتاز علمی به سمت نوآوری و نظریه پردازی سوق یابد. بدین منظور، دبیرخانه دائمی کنگره بین المللی علوم انسانیِ اسلامی که به صورت خودجوش و بدون وابستگی به دولت، با مشارکت بیش از سی مرکز علمی و تحقیقی تأسیس شده است، تصمیم گرفت به منظور تقویت انگیزه ها، تشویق و ترغیب پژوهشگران مسلمان- اعم از ایرانی و غیر ایرانی- برای نوآوری و نظریه پردازی در حوزه علوم انسانیِ اسلامی و از همه مهم تر، الگوسازی در این عرصه، هر ساله جایزه نفیسی را به برترین نوآوری و نظریه اعطاء نماید. به نظر می رسد، صرف نظر از ارزش مادی این جایزه، فرایند دقیق و سختی که برای نقد و داوری به منظور انتخاب نوآوری و نظریه برتر تعیین گردیده است، موجب می شود تا این جایزه معیار مهمی برای ارزش گذاری علمی بر روی فعالیت های پژوهشی افراد و موسسات تحقیقی در ایران و جهان اسلام قلمداد گردد. شایان ذکر است، حضور پژوهشگران جهان اسلام در این حرکت، یک حضور بسیار مهم و پربرکت محسوب می شود. در حال حاضر، انگیزه شکل گیری علوم انسانیِ اسلامی در میان متفکران مسلمان در اقصی نقاط جهان، انگیزه قوی و رو به رشدی است و به این منظور هر ساله تحقیقات فراوانی صورت می گیرد که بعضی از این تحقیقات قطعاً جزء سرمایه های ارزشمند جریان روشنفکری انقلاب در فرایند تحول بنیادی در علوم انسانی محسوب می شود. از طرف دیگر، به لطف خداوند متعال، با تحقق بخشی از آثار جهانی انقلاب اسلامی، امروز شاهد شکوفایی بیداری اسلامی و قیام ملت ها در جهت سرنگونی رژیم های دیکتاتورِ غربگرا و استقرار نظامات سیاسی مردم گرا با هدف جاری ساختن احکام الهی در شئونات اجتماعی کشورهای مسلمان هستیم که همین امر موجب شده است تا انگیزه موسسین این جایزه برای «جهانی» معرفی کردن آن دوچندان گردد. در این جهت، امیدواریم این جایزه بتواند ضمن تشویق پژوهشگران مسلمان به نوآوری و نظریه پردازی در قلمرو علوم انسانیِ اسلامی، فرصت مغتنمی را نیز برای همکاری و هم افزایی علمی میان اندیشمندان مسلمان ایرانی و غیر ایرانی فراهم نماید.

Comments are closed.